Wat betekenen de termen lux en lumen?

Basisinformatie over het meten van

verlichting

Als je ooit een lamp hebt gekocht, heb je waarschijnlijk wel eens de term "lux" gehoord. Maar wat betekent deze term precies? In deze tekst kom je alles te weten wat je moet weten over lux en het meten van verlichting. Als het om verlichting gaat, speelt niet alleen het ontwerp van de lamp een belangrijke rol, maar zijn vooral ook de eigenschappen van het licht zelf van belang.

Er zijn echter talloze meeteenheden waarmee rekening moet worden gehouden, waaronder de verlichtingssterkte. Deze wordt gemeten in lux, afgekort lx, wat afkomstig is uit het Latijn en vertaald kan worden als licht. In dit artikel leggen we je uit wat dit precies inhoudt.

De verlichtingssterkte wordt uitgedrukt in de fysische eenheid lux en geeft aan hoeveel licht of lichtstroom op een bepaald oppervlak valt. Dit is echter niet hetzelfde als de helderheid, omdat bijvoorbeeld een witte muur bij dezelfde verlichtingssterkte veel helderder lijkt dan een donker gebied. De kleur van het oppervlak heeft dus een enorme invloed op onze perceptie van helderheid.

De verlichtingssterkte is belangrijk om ervoor te zorgen dat we voldoende licht hebben om onze dagelijkse taken uit te voeren. Te weinig licht kan leiden tot vermoeide ogen en hoofdpijn, terwijl te veel licht verblindend kan zijn. Lux is ook belangrijk om ervoor te zorgen dat we het juiste type verlichting hebben voor onze behoeften. In een werkruimte is bijvoorbeeld meer verlichting nodig dan in een woonkamer.

Lux kan worden gemeten met een luxmeter, die meestal bestaat uit een lichtsensor en een weergaveapparaat. De lichtsensor registreert het invallende licht en het weergaveapparaat geeft de verlichtingssterkte in lux weer. Er zijn ook apps voor smartphones die de verlichtingssterkte kunnen meten, maar deze zijn meestal niet zo nauwkeurig als een luxmeter. Afhankelijk van de ruimte raden we verschillende verlichtingssterktes aan: in de woonkamer is volgens ons een verlichtingssterkte van 100-200 lux geschikt. In het kantoor is 300 tot 500 lux eerder geschikt. In de chirurgie moet men zich oriënteren op een richtwaarde van 5000 lux.

Als je zeker wilt zijn dat je voldoende licht hebt voor je behoeften, kun je de Meet de verlichtingssterkte in lux. Als je bijvoorbeeld vaststelt dat je woonkamer slechts 50 lux heeft, kun je een sterkere lamp kopen of een extra lichtbron toevoegen om de verlichtingssterkte te verhogen.

Je zoekt tevergeefs naar een vermelding op de verpakking van de lamp of het lichtmiddel. Hoeveel lux de verlichtingssterkte van een lamp heeft, moet je zelf berekenen, omdat dit sterk afhankelijk is van de positie van de lamp: als deze zeer dicht bij een oppervlak is geplaatst, is de luxwaarde aanzienlijk hoger dan wanneer de lichtbron zich op grote afstand van het oppervlak bevindt.

De verlichtingssterkte wordt nu gedefinieerd als lumen per vierkante meter (lm/m²) en wordt gemeten met een zogenaamde luxmeter op horizontale en verticale oppervlakken of aan de hand van simulaties. Naast de afstand van de lamp tot het oppervlak en de lumenwaarde is ook de stralingshoek van de lamp nodig om uiteindelijk het exacte aantal lux te bepalen.

"Let er bij de aankoop van lampen op dat de verlichtingssterkte is afgestemd op de ruimte. Gebruik warm licht in woonruimtes en koeler licht in werkruimtes. Slimme lampen bieden een flexibele en aanpasbare verlichtingsoptie."

Het belang van de begrippen

lux

en

lumen

Lux en lumen zijn beide meeteenheden die een belangrijke rol spelen bij de verlichting van ruimtes en gebouwen. Terwijl lumen de hoeveelheid licht beschrijft die door een lichtbron wordt uitgestraald, geeft lux aan hoeveel licht op een bepaald oppervlak valt. Bij de aankoop van verlichting voor binnen of buiten is het belangrijk om zowel rekening te houden met het lumen als met de luxwaarde. Een lamp met een hoog lumen is niet altijd synoniem met goede verlichting.

Een hoog lumen betekent alleen dat de lamp veel licht afgeeft. De helderheid wordt echter beïnvloed door de grootte van de ruimte en de hoogte van de lamp. Een ruimte met een hoog plafond vereist bijvoorbeeld een hoger aantal lumen om voldoende verlicht te worden. De luxwaarde is een belangrijke factor voor de verlichtingssterkte in een ruimte.

Om de juiste verlichtingssterkte voor een ruimte te bepalen, moet rekening worden gehouden met verschillende factoren, zoals de grootte van de ruimte, de hoogte van het plafond en het soort activiteiten dat in de ruimte plaatsvindt. Een werkruimte of een aanrecht in de keuken heeft bijvoorbeeld een hogere verlichtingssterkte nodig dan een woonkamer.

Bij het kiezen van de juiste verlichting gaat het niet alleen om de juiste lux- en lumenwaarden, maar ook om de kleurtemperatuur en de kleurweergave-index (CRI) van de lichtbron. De kleurtemperatuur wordt gemeten in Kelvin (K) en beïnvloedt de sfeer in de ruimte.

Warm wit licht (2700K-3000K) creëert een gezellige sfeer, terwijl koeler licht (5000K-6500K) beter geschikt is voor werkruimtes.

De CRI is een maatstaf voor het vermogen van een lichtbron om kleuren natuurgetrouw weer te geven. Een hoge CRI is vooral belangrijk in ruimtes zoals badkamers, waar make-up wordt aangebracht, of in kunstateliers, waar kleurweergave belangrijk is. Een andere belangrijke overweging bij de keuze van verlichting is het energieverbruik.

Lampen die werken met led-technologie hebben doorgaans een lager energieverbruik dan traditionele gloeilampen of halogeenlampen. Led-lampen hebben ook een langere levensduur en zijn milieuvriendelijker omdat ze minder energie verbruiken en minder afval produceren.

Bij de installatie van lampen is het belangrijk om de veiligheidsvoorschriften in acht te nemen. De elektrische installatie moet door een vakman worden uitgevoerd om elektrische schokken of brand te voorkomen. De lampen moeten ook worden geïnstalleerd op plaatsen waar ze niet per ongeluk kunnen worden beschadigd, bijvoorbeeld in de buurt van deuren of ramen. 

Belangrijke fotometrische grootheden

• Lumen: hoeveel licht een lichtbron per seconde in totaal afgeeft
• Lichtsterkte (candela): geeft de stroom weer in relatie tot de ruimtehoek
• Verlichtingssterkte lux: lichtstroom die op een bepaald oppervlak valt
• Lichtsterkte: geeft gedetailleerde informatie over de afgegeven lichtstroom

Waar moet ik nog meer op letten bij de verlichting van mijn woonkamer?

De verlichtingssterkte in lux is minder relevant voor particulieren, maar vooral voor bedrijfs- en openbare ruimtes, omdat hier bepaalde voorschriften gelden. Deze voorschriften dienen de veiligheid op het werk en de veiligheid van personen en moeten daarom ook worden nageleefd:

• Werkplekverlichting: min. 500 lux (hoe gedetailleerder de activiteit, hoe meer)

• Verlichting van verkeerszones: 100 lux

• Straatverlichting: 10 lux

• Vluchtwegverlichting: minimaal 1 lux in het midden

Maar ook voor uw privéruimtes kunt u zich aan deze richtlijnen houden. Toch is het zinvoller om u te concentreren op de lichtstroom en de stralingshoek om de verlichtingssterkte bij aankoop grofweg in te schatten. Deze wordt immers niet eenvoudigweg aangegeven en moet eerst worden berekend.

• Slaapkamer: 45 lux

• Woonkamer: 77 lux

• Badkamer: 110 lux

Conclusie - Zo doe je het goed!

Over het algemeen is de keuze van de juiste verlichting een belangrijke factor voor de functionaliteit en sfeer van een ruimte. Door bij de keuze van de lampen rekening te houden met lux, lumen, kleurtemperatuur en CRI, kun je de beste verlichtingsoplossing voor de ruimte vinden.

De huidige verlichtingstrends, zoals het gebruik van decoratieve lampen en slimme lampen, bieden extra mogelijkheden om de verlichting in een ruimte te verbeteren.

Als je nog twijfelt over hoe je de verlichting in je huis wilt aanpassen,maak dan een afspraak met de verlichtingsspecialisten van skapetze® voor een persoonlijk advies en de ontwikkeling van een individueelverlichtingsconcept.

Je bent ook van harte welkom in onze lichtstudio in Simbach am Inn.

Als je al een concreet idee hebt hoe de verlichting in je woonkamer eruit moet zien, kunnen wij je helpen dit idee te realiseren – onze eigen werkplaats maakt het mogelijk.